Giải quyết tranh chấp
- Đối với bài luận, xem Giải quyết tranh chấp (bài luận). Đối với ủy ban được đề xuất, xem Ủy ban giải quyết tranh chấp.
Nhìn chung, hãy cố gắng tránh các cuộc tranh cãi gay gắt bằng cách giữ thái độ lịch sự và nghiêm túc cân nhắc quan điểm của những người biên tập khác. Nếu tranh chấp phát sinh, hãy thử thảo luận riêng với các bên liên quan, hoặc tạm thời rời xa dự án một thời gian để lấy lại sự khách quan. Cụ thể hơn, hãy tham khảo các bước bên dưới theo đúng thứ tự được liệt kê.
Giải pháp không chính thức
Né tránh
Cách tốt nhất để giải quyết tranh chấp là tránh để nó xảy ra ngay từ đầu. Hãy tôn trọng người khác và nghiêm túc cân nhắc quan điểm của họ.
- Bạn không nên đơn thuần lùi lại một sửa đổi được thực hiện với thiện ý. Nếu ai đó thực hiện một sửa đổi mà bạn cho là thiên vị hoặc không chính xác, hãy cải thiện sửa đổi đó hoặc lùi lại một cách thủ công kèm theo tóm lược sửa đổi lịch sự giải thích lý do bạn lùi lại.
- Hãy cung cấp tóm lược sửa đổi đầy đủ khi thực hiện những thay đổi đáng kể mà các thành viên khác có thể phản đối. Phiên bản mà bạn mong muốn sẽ không được thiết lập bằng việc lùi sửa đổi, điều vốn dễ gây căng thẳng cho các thành viên khác. Hãy thảo luận về các thay đổi tranh chấp trên trang thảo luận hoặc trao đổi riêng. Nếu gặp phải hành vi thô lỗ hoặc không phù hợp, hãy kiềm chế phản ứng thiếu lịch sự và tránh tấn công cá nhân.
Thảo luận
Bước đầu tiên để giải quyết hầu hết mọi mâu thuẫn là thảo luận về vấn đề. Hãy liên hệ với bên còn lại trên trang thảo luận của thành viên đó, hoặc sử dụng một trang thảo luận trung lập và phù hợp. Khi tranh chấp liên quan đến nội dung, đừng bao giờ để cuộc tranh chấp chi phối nội dung. Hãy giữ bình tĩnh, tránh tấn công cá nhân, nghiêm túc cân nhắc quan điểm của người khác và cố gắng đạt được thỏa hiệp. Hãy giả định rằng người khác đang hành động với thiện ý trừ khi bạn có bằng chứng rõ ràng ngược lại.
Cả ở giai đoạn này lẫn trong suốt quá trình giải quyết tranh chấp, bạn phải nỗ lực nghiêm túc thảo luận và thỏa hiệp. Việc không làm như vậy cho thấy bạn đang cố tình leo thang tranh chấp thay vì giải quyết nó. Điều này sẽ khiến mọi người ít thiện cảm với lập trường của bạn hơn và có thể cản trở bạn sử dụng hiệu quả các bước tiếp theo trong quy trình giải quyết tranh chấp. Ngược lại, việc kiên trì thảo luận và thương lượng nghiêm túc giữa các bên, dù không đạt kết quả ngay lập tức, vẫn thể hiện rằng bạn có thiện chí tìm kiếm một giải pháp phù hợp với các quy định của Wikipedia.
Tháo lui
Hãy thử thỏa thuận với thành viên khác rằng cho đến khi tranh chấp được giải quyết, không bên nào sẽ làm điều gì khiến nó leo thang. Ví dụ, tùy thuộc vào bản chất tranh chấp, bạn có thể đồng ý không sửa đổi trang đang gây tranh cãi hoặc không sử dụng quyền bảo quản viên. Điều này giúp các thành viên khác xem xét vấn đề một cách công bằng mà không bị xao nhãng bởi việc xung đột tiếp tục leo thang, đồng thời giúp giữ cho cuộc thảo luận diễn ra ôn hòa.
Nếu thảo luận thất bại hoặc trở nên căng thẳng, hãy thử tạm tháo lui một thời gian. Hãy đóng góp có tính xây dựng ở những vị trí khác, mời một thành viên bên ngoài tham gia, hoặc cả hai. Tránh quay lại khu vực đang tranh chấp; hãy trả lời các câu hỏi về vấn đề đó trên trang thảo luận thành viên của bạn và hướng dẫn người hỏi chuyển vấn đề sang trang thảo luận có liên quan để tập trung toàn bộ thảo luận vào một nơi. Điều này đặc biệt hữu ích khi tranh chấp với các thành viên mới, giúp họ có thời gian làm quen với quy định và văn hóa của dự án.
Hãy có cái nhìn dài hạn. Theo thời gian, vấn đề có thể chỉ đơn giản là tự biến mất, hoặc vì thành viên kia đã rời đi, hoặc do có thêm nhiều thành viên khác cùng tham gia.
Mời các thành viên trung lập
Việc mời các thành viên trung lập tham gia thảo luận có thể sẽ giúp ích. Nhiều tranh chấp không thể giải quyết thông qua thảo luận trực tiếp có thể được dàn xếp nhờ ý kiến đóng góp từ các thành viên không liên quan. Tùy thuộc vào bản chất tranh chấp, bạn có thể cần đưa vấn đề ra phạm vi cộng đồng rộng lớn hơn. Hãy cân nhắc việc đăng lên trang thảo luận cộng đồng nội bộ hoặc tại Yêu cầu nhận xét, hoặc thảo luận trên kênh IRC với các thành viên khác.
Nếu khó đánh giá sự đồng thuận chỉ thông qua thảo luận, hãy cân nhắc tiến hành một cuộc thăm dò ý kiến để làm rõ các vấn đề trong cuộc thảo luận. Lưu ý rằng cuộc thăm dò không thể tạo ra sự đồng thuận, nhưng sẽ hữu ích để hiểu rõ sự đồng thuận đó. Tương tự, nếu bạn tin rằng các thành viên đang phớt lờ đồng thuận, cuộc thăm dò cũng không thể ép buộc những thành viên đó chấp nhận sự đồng thuận do bạn đề xuất. Mặc dù cuộc thăm dò có thể giúp các thành viên hiểu được tương quan giữa các ý kiến và lý do đằng sau các ý kiến đó trong một tranh chấp nhất định, nó cũng dễ dàng biến thành một cuộc tranh cãi về việc liệu cuộc thăm dò đó có được xây dựng công bằng hay có tính đại diện hay không. Xem Wikipedia:Thảo luận, không bỏ phiếu để biết lý do tại sao thảo luận là cần thiết và ưu việt hơn so với việc bỏ phiếu.
Giải quyết chính thức
Trong một số trường hợp, các bước trên sẽ thất bại ngay cả khi tất cả những người liên quan đều nghiêm túc cố gắng đạt được thỏa thuận. Bạn có thể thử một hoặc nhiều bước sau, tùy thuộc vào bản chất của tranh chấp và nguyện vọng của các bên liên quan. Lưu ý rằng các bước sau trong quy trình giải quyết tranh chấp sẽ dễ dàng hơn nếu bạn thực hiện càng nhiều bước trong số này càng tốt khi có thể.
Hòa giải
Yêu cầu một thành viên trung lập có uy tín hòa giải tranh chấp. Hòa giải là một quy trình tự nguyện, trong đó một người trung lập sẽ giúp dẫn dắt cuộc thảo luận hướng tới một thỏa thuận có thể chấp nhận được đối với tất cả mọi người. Khi yêu cầu hòa giải, bạn cần sẵn sàng chứng minh rằng mình đã cố gắng giải quyết tranh chấp bằng các bước được liệt kê ở trên, và tất cả các bên trong tranh chấp đều đồng ý hòa giải. Việc hòa giải không thể diễn ra nếu tất cả các bên không sẵn sàng tham gia. Người hòa giải sẽ tạo điều kiện để mọi người bày tỏ quan điểm của mình và lắng nghe lẫn nhau, giúp bạn đi đến một thỏa thuận thỏa đáng cho tất cả mọi người. Hòa giải là một quy trình giải quyết xung đột mang tính bảo mật và hợp tác.
Trọng tài
Là giải pháp cuối cùng, sau khi đã thực hiện tất cả các bước hợp lý khác để giải quyết tranh chấp, bạn có thể đưa tranh chấp ra trọng tài. Khác với hòa giải (vốn chỉ có bên thứ ba hỗ trợ các thành viên tranh chấp đạt được thỏa thuận), hội đồng trọng tài sẽ áp đặt một giải pháp mang tính ràng buộc mà tất cả các thành viên phải tuân thủ. Các giải pháp có thể bao gồm việc tước quyền truy cập, cấm thành viên, hoặc buộc các thành viên tránh sửa đổi khu vực tranh chấp. Quyết định như vậy sẽ được thực thi khi cần thiết. Nếu cách này vẫn không hiệu quả, hãy tắt máy tính và dành thời gian nghỉ ngơi.
Xem thêm
- Hội đồng trọng tài
- Phòng ngừa xung đột: Giao tiếp chiến lược